بررسی روابط فرهنگی و فکری ایران و اندونزی در دانشگاه گاجاه مادا

نشست علمی «روابط فرهنگی و فکری ایران و اندونزی؛ بنیان‌های تاریخی، چالش‌های معاصر و افق‌های آینده» روز سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ در قالب پنجاه‌وهفتمین برنامه CESASS Talk، به همت مرکز مطالعات اجتماعی جنوب شرق آسیا دانشگاه گاجاه مادا (CESASS UGM) و به‌صورت حضوری و آنلاین برگزار شد.
در این نشست، دکتر یحیی جهانگیری، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اندونزی، به‌عنوان سخنران و دکتر دیکی سوفیان (Dicky Sofjan) از دانشگاه گاجاه مادا، به‌عنوان مدیر و گرداننده علمی جلسه حضور داشتند.
دکتر دیکی سوفیان در آغاز برنامه، به پیشینه روابط تاریخی و فکری ایران و اندونزی پرداخت و با اشاره به تحولات دوره معاصر اظهار داشت که پس از انقلاب اسلامی ایران نیز آثار و اندیشه‌های شماری از متفکران ایرانی در فضای فکری اندونزی مورد توجه قرار گرفته است. وی از شخصیت‌هایی همچون مرتضی مطهری، علی شریعتی، آیت‌الله بهشتی و امام خمینی یاد کرد و به حضور و بازتاب آثار و اندیشه‌های آنان در میان بخشی از نخبگان و محافل فکری اندونزی اشاره نمود.
وی همچنین وجود نسخه‌های خطی و آثار فارسی در میراث مکتوب مجمع‌الجزایر اندونزی را از شواهد مهم پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان ایران و جهان مالایی ـ اندونزیایی دانست و تأکید کرد که مطالعه این منابع می‌تواند ابعاد کمترشناخته‌شده این تعاملات را روشن سازد.
در ادامه، دکتر جهانگیری با اشاره به اهمیت دیپلماسی فرهنگی و دانشگاهی اظهار داشت که یکی از چالش‌های موجود، غلبه تصاویر محدود و گاه نادرست از ایران در بخشی از فضای رسانه‌ای بین‌المللی است. وی تأکید کرد که دانشگاهیان، پژوهشگران و نهادهای فرهنگی می‌توانند در ارائه تصویری جامع‌تر و مبتنی بر واقعیت‌های تاریخی و اجتماعی ایران نقش‌آفرین باشند.
به گفته وی، ایران را نباید صرفاً از دریچه تحولات سیاسی و نظامی شناخت؛ بلکه باید ایرانِ تمدن، اندیشه، فلسفه، شعر و ادبیات، متفکران، همزیستی اجتماعی و وحدت اسلامی، پیشرفت‌های علمی و نیز حضور گسترده زنان تحصیل‌کرده در عرصه‌های علمی و اجتماعی را نیز به جامعه اندونزی معرفی کرد.
دکتر جهانگیری سپس به بررسی روابط پیشادیپلماتیک ایران و اندونزی پرداخت و خاطرنشان کرد که ارتباط دو حوزه تمدنی ایران و مجمع‌الجزایر اندونزی بسیار پیش‌تر از برقراری روابط رسمی میان دو کشور شکل گرفته بود. وی با اشاره به موقعیت تاریخی ایران در شبکه‌های تجاری و فرهنگی اقیانوس هند، این مسیرهای دریایی را از مهم‌ترین واسطه‌های انتقال عناصر فرهنگی، ادبی، عرفانی و فکری ایرانی به سرزمین‌های جنوب و جنوب شرق آسیا دانست.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به هفتاد سال روابط دیپلماتیک ایران و اندونزی پرداخت و اظهار داشت که با برقراری روابط رسمی، پیوندهای تاریخی دو ملت وارد مرحله‌ای نهادی‌تر شده است. او با ارائه آماری از مناسبات فرهنگی دو کشور، برخی از حوزه‌های تعامل از جمله تبادل دانشجو، گردشگری، ترجمه و انتشار کتاب، همکاری‌های دانشگاهی، ارتباطات علمی و تعاملات دینی و فرهنگی را مورد بررسی قرار داد.

رایزن فرهنگی ایران همچنین در ترسیم افق‌های آینده، بر ضرورت عبور از همکاری‌های مقطعی و حرکت به سوی پروژه‌های مشترک بلندمدت تأکید کرد. توسعه طرح‌های بزرگ پژوهشی، تقویت همکاری میان دانشگاه‌های ایران و اندونزی، اجرای پروژه‌های هنری و سینمایی مشترک، گسترش تبادل استاد و دانشجو و معرفی متقابل میراث تمدنی دو کشور از مهم‌ترین محورهای پیشنهادی وی برای آینده روابط فرهنگی ایران و اندونزی بود.
بخش پایانی این نشست به گفت‌وگو و پرسش و پاسخ اختصاص یافت و دانشجویان دانشگاه گاجاه مادا، از جمله شماری از دانشجویان بین‌المللی با ملیت‌های مختلف، پرسش‌های خود را درباره تاریخ روابط ایران و اندونزی، دیپلماسی فرهنگی، جایگاه ایران در جهان اسلام و چشم‌انداز همکاری‌های علمی و فرهنگی دو کشور مطرح کردند.
این نشست از ساعت ۱۳:۰۰ تا ۱۴:۳۰ به وقت جاکارتا در Indonesia Room مرکز CESASS دانشگاه گاجاه مادا در یوگیاکارتا برگزار و هم‌زمان از طریق فضای مجازی نیز پخش شد.